kemirgenlerle mücadele - er ilaçlama

 

Yaşama, beslenme ve gezinme yerlerinin belirlenmesi

 

Bu husus, zannedildiği kadar kolay değildir. Özellikle fareler çok belirsiz bir iz bıraktıkları için genelde gözden kaçan her yer kontrol edilmelidir. Örneğin bina içinde tavan ve çatı araları, pervaz araları, duvarlardaki delikler, yağmur suyu boruları vb. Bina dışında ise toprak yığınları,çöp kovalarının civarı, saman yığınları, su kanalı vb. Kemirgenler, son derece kurnaz yaratıklardır. Geçişlerini önlemek için alınacak birçok önleme karşı, bina içine giriş için yeni yollar keşfederler. Su borularından tırmanırlar; cambaz örneği, iki duvar arasındaki bir ip üzerinde yürüyebilirler. Ev faresi 6 mm aralıktan Norveç sıçanı ise 12 mm aralıktan geçebilirler. Bu yolları keşfedebilmek için, özellikle sıçanların bıraktığı (derilerinden çıkan) yağlı izleri tespit etmek gerekir. Unutmamamız gereken bir husus da kemirgenlerin yiyecek kadar, suya da ihtiyaçları olduğudur. Bu nedenle su kaynaklarının civarı da çok iyi kontrol edilmelidir. Tüm bu uğraşı sonunda tespit edilen yuvalar kesinlikle bozulmamalıdır. Çünkü hemen yakın bir yerde tekrar yuvalanma sonunda izlerini kaybettireceklerdir.

 

Kültürel Önlemler

Ambar fare ve sıçanlarına ait deliklerin harçlı cam ve kömür tozu ile sıvanarak kapatılması, yuvalarının bozulması, besin ve su kaynaklarının fare ve sıçanların yararlanmayacakları şekilde kontrol altına alınması gibi hususların uygulanması halinde zararın bir miktar azaltılması olanağı vardır. Kemirgenlerin yiyecek, su ve sığınma alanlarının ortadan kaldırılmasında önemlidir. Ayrıca bina çevresinde, sıçan ve fareler için sığınma alanı vazifesi gören döküntü veya diğer eşyaların temizlenmesini gerekir. Bina içerisine kemirgenlerin girişinin önlenmesi içinde tedbirler alınmalıdır. Çöp kutuları sağlam olmalı ve sıkıca kapanan kapakları bulunmalıdır. Büyük çöplüklerdeki drenaj delikleri, kemirgen girişini önlemek için çelik ızgara ile kaplanmalıdır. Binanın içinde yiyecek maddeleri, zeminden
30 – 45 cm yüksekte saklanmalıdır.

 

Kapanlar

Klasik fare kapanları ve yapışkanlı levhalar zaman zaman gerekmektedir. Bu kapsamda; kapanmalı kapanlar, canlı kapanlar ve yapışkanlı levhalar yer alır. Kapanların etkin olmaları için doğru biçimde yerleştirilmeleri gerektiğinden, kemirgenlerin alışkanlıkları konusundaki bilgiler ışığında kapan kurulmalıdır. Kapanmalı kapanlara yem konularak kurulmalıdır. Bunlar, kemirgenlerin geçme ihtimalinin yüksek olduğu yollara kurulmalı ve yerleştirmede tetik kısmının duvar dibinde olcak şekilde olmasına dikkat edilmelidir. Yapışkanlı levhalarda kemirgen geçitleri boyunca kullanılabilir.

 

Kimyasal Mücadelede

Kimyasal mücadele, zararın görüldüğü her zaman yapılmalıdır.  Kimyasal mücadele fumigantlar ile akut ve antikoagulant etkili rodentisitlerin kullanılmasını kapsar.Fumigasyon, çeşitli gazların ortama verilmesi ile zararlı kemiricilerin öldürülmesi işlemidir. Ambar ve depolarda oldukça etkili bir yöntemdir. Bu amaçla; Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ruhsatlı fumigantlar kullanılır. Fakat, bu maddeler insan ve diğer hedef olmayan canlılar için çok zehirliolduğu için sadece gıda depolarında ve özel eğitimli operatörler tarafından uygulanmalıdır. Hububat ve bakliyat ambarlarındaki zararlı fare ve sıçanlara karşı 1 m³ ‘e 1 tablet (3gr) Aliminyum phosphide %56-57 kullanılabilir.Akut etkili rodentisitler, tek dozda hızla ölüme yol açarlar. Bununla birlikte, insan, evcil hayvanlar ve diğer hedef olamayan canlılar için de çok zehirlidirler ve bir çoğunun özel antidotu bulunmamaktadır. Aynı zamanda, bu yemlerden bir fare veya sıçanın etkilenmesi sonucu, diğer bireyler de yeme karşı çekingenlik oluşması söz konusudur. Bu ilaçlar, fare ve sıçan populasyonunun büyük olduğu durumlarda faydalı olabilirler. Bu rodentisitlerden Çinko fosfürün halk sağlığı alanın kullanımı ülkemizde yasaklanmıştır.

 

Antikoagulant rodentisitlerin keşfedilmesi fare mücadelesinde önemli bir adım olmuştur. Pıhtılaşmayı engelleyen maddeler, hedef zararlılarda kanın pıhtılaşma mekanizmasını bozarak yavaş şekilde iç kanamadan ölüme neden olurlar. Hedef olmayan canlılar için daha az tehlikelidirler ve özel antidotları mevcuttur. Ayrıca, etkileri yavaş olduğundan diğer fare ve sıçanlar hastalanmayı ve ölümü bu yemlere bağlamazlar ve yeme karşı farelerde çekingenlik oluşmamaktadır.